Ankara ile Şam arasındaki ilişkiler eğitimden savunmaya, ulaştırmadan enerjiye kadar geniş bir alanda yeni bir işbirliği sürecine giriyor. Türkiye ve Suriye, Şam’da ortak üniversite kurulması konusunda mutabakata varırken, iki ülke arasındaki ticaret hacminin 10 milyar dolara çıkarılması ve Türkiye üzerinden Suriye ile Ürdün’ü Körfez ülkelerine bağlayacak demir yolu projesinin hızlandırılması da gündeme geldi.
Türkiye ile Suriye arasında son dönemde gelişen diplomatik temaslar, iki ülke ilişkilerinde yeni bir dönemin işaretlerini veriyor. Eğitim, sağlık, savunma, güvenlik, enerji ve ulaştırma alanlarında yürütülen görüşmeler, ilişkilerin yalnızca siyasi temaslarla sınırlı kalmayacağını, ekonomik ve kurumsal işbirliğine de taşınacağını gösteriyor.
17 Kasım 2026 tarihinde Ankara’da gerçekleştirilen üst düzey görüşmelerin ardından yapılan ortak açıklamalarda, iki ülke arasındaki işbirliğinin farklı alanlarda derinleştirilmesi konusunda önemli mesajlar verildi.
Görüşmelere Türkiye Dışişleri Bakanı Hakan Fidan ve Suriye Dışişleri Bakanı Esad Hasan Şeybani’nin yanı sıra Millî Savunma Bakanı Yaşar Güler ile Suriye Savunma Bakanı Tümgeneral Murhef Ebu Kasra da katıldı.
ŞAM’DA TÜRKİYE–SURİYE ÜNİVERSİTESİ KURULACAK
Görüşmelerin en dikkat çekici başlıklarından biri, Şam’da Türkiye-Suriye ortak üniversitesi kurulması konusunda sağlanan mutabakat oldu.
Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, ortak basın toplantısında yaptığı açıklamada, Türkiye-Suriye Üniversitesinin Şam’da kurulması konusunda anlaşmaya varıldığını duyurdu.
Bu gelişme, iki ülke arasındaki ilişkilerin eğitim ve akademik işbirliği boyutunda da kurumsallaşması açısından önem taşıyor.
Nitekim 14 Ekim’de Yükseköğretim Kurulu (YÖK) ile Suriye Yükseköğretim ve Bilimsel Araştırma Bakanlığı arasında yükseköğretim alanında işbirliği mutabakatı imzalanmıştı. YÖK Başkanı Erol Özvar, Şam’da kurulması planlanan uluslararası üniversite için Türkiye’den bir çalışma grubunun Şam’a giderek kuruluş anlaşmasının maddeleri üzerinde çalışmasını gündeme getirmişti.
Üniversitenin akademik yapısı, eğitim programları, öğrenci kabul takvimi ve kuruluş tarihi konusunda ise henüz ayrıntılı bir takvim açıklanmış değil.
Türkiye'nin eğitim alanındaki işbirliği girişimleri bununla da sınırlı değil. Şam Uluslararası Recep Tayyip Erdoğan Türk Okulu'nun ekim ayında eğitim öğretime başlaması da bu sürecin somut adımlarından biri olarak değerlendiriliyor.
SAVUNMA VE GÜVENLİK İŞBİRLİĞİ GÜNDEMDE
Ankara'daki görüşmelerde savunma ve güvenlik başlıkları da önemli yer tuttu.
Türkiye, Suriye'nin toprak bütünlüğünün korunması, güvenlik kurumlarının güçlendirilmesi ve terör tehdidinin ortadan kaldırılması konularındaki yaklaşımını bir kez daha ortaya koydu.
Hakan Fidan, Suriye'deki entegrasyon sürecinin ülkenin egemenliğini ve toprak bütünlüğünü güçlendirecek şekilde tamamlanmasının önemine dikkat çekti. Tek devlet ve tek ordu anlayışının yanı sıra toplumsal uzlaşının geliştirilmesi ve toplumun farklı kesimlerinin haklarının güvence altına alınması gerektiğini vurguladı.
Türkiye'nin Suriye ordusunun yeniden yapılandırılması ve güvenlik kurumlarının kapasitesinin artırılmasına yönelik işbirliğini sürdürdüğü de görüşmelerde öne çıkan başlıklardan biri oldu.
Bölgesel güvenlik konusunda ise İsrail'in Suriye'ye yönelik saldırıları ve 1974 tarihli Kuvvetlerin Ayrıştırılması Anlaşması temelinde yeni bir güvenlik düzenlemesi oluşturulması gerekliliği gündeme getirildi.
TÜRKİYE–SURİYE–ÜRDÜN HATTINDA DEMİR YOLU PROJESİ
İki ülke arasındaki işbirliğinin ekonomik ve stratejik boyutunu ortaya koyan başlıklardan biri de ulaştırma projeleri oldu.
Suriye Dışişleri Bakanı Şeybani, Türkiye üzerinden Suriye ve Ürdün'e uzanarak Körfez ülkelerine ulaşacak demir yolu bağlantısının hızlandırılması konusunda mutabakata varıldığını açıkladı.
Hayata geçirilmesi planlanan bu bağlantı, Türkiye ile Avrupa'nın Orta Doğu ve Körfez pazarlarına ulaşımında yeni bir güzergâh oluşturma potansiyeli taşıyor.
Görüşmelerde kara yolu taşımacılığının önündeki engellerin kaldırılması, sınır geçişlerinin kolaylaştırılması ve dijital altyapının geliştirilmesi de ele alındı.
Şeybani ayrıca Kamışlı-Nusaybin Sınır Kapısı'nın yeniden faaliyete geçirilmesine yönelik çalışmaların sürdüğünü belirtti. Şam ile Antalya ve İzmir arasında doğrudan uçak seferlerinin başlatıldığı da açıklandı.
Şam ve Halep havalimanlarında kurulan seyrüsefer güvenlik sistemlerinin Suriye'nin hava ulaşım kapasitesini artırmasına katkı sağladığı bildirildi.
TİCARET HACMİNDE HEDEF 10 MİLYAR DOLAR
Türkiye ile Suriye arasındaki ekonomik ilişkiler de yeni dönemin önemli gündem maddeleri arasında bulunuyor.
Suriye Dışişleri Bakanı Şeybani'nin açıklamasına göre iki ülke arasındaki ticaret hacmi 2025 yılında yaklaşık 3 milyar 780 milyon dolara ulaştı. Önceki yıla göre yüzde 40'ın üzerinde artış kaydeden ticaret hacminin, önümüzdeki dönemde 10 milyar dolara çıkarılması hedefleniyor.
Bu hedef doğrultusunda yatırım ortamının geliştirilmesi, ticaretin önündeki engellerin kaldırılması ve Türk şirketlerinin Suriye'nin yeniden imar sürecinde daha etkin rol üstlenmesi üzerinde duruluyor.
Enerji alanında da önemli gelişmeler bulunuyor. Türkiye ile Suriye arasındaki elektrik bağlantısının kapasitesinin 500 megavata çıkarılması için çalışmalar yürütülüyor.
Şam Kalp Hastanesi'nin Türkiye ile imzalanan protokol kapsamında hizmet vermeye başlaması da sağlık alanındaki işbirliğinin somut örneklerinden biri olarak gösteriliyor.
SURİYE'NİN ANKARA BÜYÜKELÇİLİĞİ YENİDEN AÇILIYOR
Diplomatik ilişkilerin kurumsal boyutunda da yeni bir gelişme yaşanıyor.
Suriye Dışişleri Bakanı Şeybani, Suriye'nin Ankara Büyükelçiliğinin aralık ayının başında açılmasının beklendiğini duyurdu.
Bu adım, iki ülke arasındaki diplomatik temsilin güçlendirilmesi ve ikili ilişkilerin daha düzenli bir zeminde yürütülmesi açısından önem taşıyor.
Şeybani ayrıca Türkiye'de bulunan Suriyelilerin ülkelerine gönüllü, güvenli ve onurlu dönüşlerinin sürdürülebilir koşullara bağlı olduğunu belirtti. Bu kapsamda konut, temel hizmetler ve ekonomik geçim imkânlarının oluşturulması gerektiğine dikkat çekti.
YENİ DÖNEMİN ANAHTARI: EĞİTİM, EKONOMİ VE GÜVENLİK
Ankara'daki görüşmeler, Türkiye-Suriye ilişkilerinin yalnızca diplomatik normalleşme çerçevesinde ele alınmadığını ortaya koyuyor. Ortak üniversite projesi, demir yolu bağlantısı, enerji altyapısı, ticaret hedefleri ve savunma alanındaki temaslar, iki ülkenin uzun vadeli işbirliği arayışının farklı boyutlarını oluşturuyor.
Ancak açıklanan projelerin önemli bir bölümü henüz hazırlık, mutabakat veya uygulama aşamasında bulunuyor. Bu nedenle önümüzdeki dönemde asıl belirleyici unsur, açıklanan hedeflerin ne ölçüde somut projelere ve kalıcı mekanizmalara dönüştürülebileceği olacak.
Şam'da kurulması planlanan ortak üniversite ise bu yeni dönemin sembolik ve kurumsal açıdan en dikkat çekici adımlarından biri olarak öne çıkıyor. Eğitim alanında kurulacak böyle bir ortaklığın, yalnızca iki ülkenin akademik kurumlarını değil, gelecekteki ekonomik ve toplumsal ilişkilerini de etkilemesi bekleniyor.
Yazar: Gülçin Hayat