Türkiye Büyük Millet Meclisi'nde siyasi diyalog trafiğinin dikkat çeken duraklarından biri, TBMM Başkanı Numan Kurtulmuş'un 18 Kasım'da Yeni Parti Genel Başkanı Özgür Özel'i ziyaret etmesi oldu. Meclis'te kurulması öngörülen İzleme Komisyonu üzerine gerçekleştirilen görüşme, siyasi partiler arasındaki temasların tamamlanması bakımından önem taşırken, muhalefetin sürece ilişkin çekincelerini de yeniden gündeme getirdi.
Yaklaşık 40 dakika süren ve basına kapalı gerçekleştirilen görüşmenin ardından gözler, komisyonun yapısı, görev alanı ve siyasi partilerin temsil düzeyine çevrildi. Kurtulmuş'un farklı siyasi partilerle yürüttüğü temaslar, sürecin Meclis çatısı altında kurumsal bir zemine oturtulması arayışını ortaya koyarken, görüşmelerin tamamlanması henüz ortak bir siyasi uzlaşının sağlandığı anlamına da gelmeyebilir açıkcası...
ÖZGÜR ÖZEL'DEN KOMİSYONA KATILMAMA KARARI
Görüşmenin ardından açıklama yapan Özgür Özel, Numan Kurtulmuş'un siyasi partiler arasında diyalog kurulmasına yönelik çabasına teşekkür etti. Ancak bu olumlu yaklaşım, Yeni Parti'nin İzleme Komisyonu'na katılacağı anlamına gelmedi. Özel, partisinin komisyona üye vermeyeceğini açıkladı.
Özel'in itirazlarının merkezinde, silahların bırakılması ve terörün sona erdirilmesi hedefinin demokratikleşme adımlarından ayrı ele alınamayacağı görüşü bulunuyor. Kayyım uygulamaları, medya özgürlüğü, hukuk devleti ilkesi ve Anayasa Mahkemesi ile Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi kararlarının uygulanması gibi başlıkları gündeme taşıyan Özel, önceki komisyon raporunda yer alan demokratikleşme önerilerinin hayata geçirilmediğini savundu.
Bu açıklama, muhalefetin sürecin tamamına karşı çıkmasından ziyade, sürecin hangi siyasi ve hukuki koşullarda yürütüleceğine ilişkin itirazlarını ortaya koyuyor. Başka bir ifadeyle Özel, Meclis'teki diyaloğu sürdürürken komisyonun mevcut çerçevesine katılmayı tercih etmiyor.
KOMİSYONUN YETKİSİ VE İŞLEVİ TARTIŞILIYOR
Yani, anlayacağınız, 10 Ağustos 2026'da kabul edilen Milli Dayanışma ve Toplumsal Bütünleşmenin Güçlendirilmesine Dair Kanun kapsamında kurulması öngörülen İzleme Komisyonu, tartışmaların hukuki boyutunu oluşturuyor.
Daha önce faaliyet gösteren Milli Dayanışma, Kardeşlik ve Demokrasi Komisyonu'nun siyasi ve toplumsal değerlendirmelerinden farklı olarak yeni mekanizmanın, kanun kapsamında yürütülen faaliyetleri takip etmesi amaçlanıyor.
TBMM Başkanı Numan Kurtulmuş, daha önce yaptığı açıklamalarda yeni komisyonun geniş bir yapıya sahip olmasına ihtiyaç bulunmadığını, yürütme yetkisinin olmayacağını ve karar ya da rapor hazırlama görevinin öngörülmediğini belirtmişti.
Ancak burada yanıt bekleyen önemli bir soru var: Doğrudan karar alma veya yürütmeyi yönlendirme yetkisi bulunmayan bir izleme mekanizması, sürecin hukuki güvencelerini ve demokratikleşme boyutunu ne ölçüde takip edebilecek?
Komisyonun yalnızca silahsızlanma sürecindeki gelişmeleri izleyen bir yapıya dönüşmesi, muhalefetin itirazlarını ortadan kaldırmayabilir. Demokratikleşme, siyasi temsil, ifade özgürlüğü ve hukuk devleti başlıklarının da sürecin ayrılmaz parçaları olarak ele alınması gerekecek.
İKİ MUHALEFET PARTİSİ DIŞARIDA KALIYOR
Kurtulmuş'un siyasi parti ziyaretleri sonucunda partilerin komisyona yönelik tutumları da daha görünür hâle geldi. İYİ Parti Genel Başkanı Müsavat Dervişoğlu, 17 Kasım'daki görüşmesinde komisyona üye vermeyeceklerini açıklamış, ancak çalışmaları takip edeceklerini belirtmişti. Özgür Özel'in 18 Kasım'daki açıklamasıyla birlikte Yeni Parti de komisyon dışında kalma kararı aldı.
Böylece Meclis'teki iki muhalefet partisinin yeni mekanizmaya katılmama tutumu belirginleşti. Diğer siyasi partilerin temsil ve katılım tercihleri ise komisyonun nihai yapısının şekillenmesinde etkili olacak.
Bu tablo, komisyonun siyasi kapsayıcılığına ilişkin tartışmaları da beraberinde getiriyor. Meclis'te temsil edilen bütün siyasi aktörlerin aynı mekanizma içerisinde bulunmaması, alınacak kararların ve yürütülecek çalışmaların siyasi meşruiyeti konusunda yeni tartışmalar doğurabilir.
DİYALOG VAR, ORTAK ZEMİN HENÜZ YOK...
Numan Kurtulmuş'un siyasi parti ziyaretlerini yalnızca bir nezaket ve istişare trafiği olarak değerlendirmek eksik kalacaktır. Bu temaslar, Türkiye'nin güvenlik ve demokratikleşme gündeminin Meclis üzerinden yürütülmesine yönelik kurumsal bir arayışın parçasıdır.
Ancak görüşme masasında bulunmakla aynı siyasi sorumluluğu üstlenmek birbirinden farklıdır. Özgür Özel'in tutumu da bu ayrımı ortaya koyuyor. Meclis Başkanı ile diyaloğu sürdüren Yeni Parti, komisyonun mevcut çerçevesini kabul etmiyor.
Altını çizmek gerekir ki, İYİ Parti de benzer şekilde mekanizmanın dışında kalmayı tercih ediyor.
Önümüzdeki dönemde komisyonun üye sayısı, çalışma yöntemi, bilgiye erişim imkânları ve kamuoyunu bilgilendirme biçimi belirleyici olacak. Daha da önemlisi, silahsızlanma süreci ile demokratikleşme adımlarının birbirinden koparılmadan yürütülüp yürütülmeyeceği siyasi tartışmanın ana eksenini oluşturacak.
Türkiye'de terörün sona erdirilmesi önemli bir güvenlik hedefidir. Ancak demokratikleşme, yalnızca bu hedefe ulaşılması için kullanılacak bir araç değil, hukuk devletinin kendi başına yerine getirmesi gereken bir sorumluluktur.
Meclis'te ziyaretler tamamlandı, siyasi pozisyonlar ortaya çıktı. Şimdi asıl mesele, bu temasların gerçek bir siyasi uzlaşıya dönüşüp dönüşmeyeceği. Çünkü diyalog kapısının açık olması, tarafların aynı yerde buluştuğu anlamına gelmiyor.
Yazar: Ülker Fermankızı