Kürdistan Ulusal İttifakı'nın kuruluşunu kamuoyuna ilan etmesinden yalnızca sekiz gün sonra altı ilde operasyon düzenlendi. PSK Genel Başkanı Bayram Bozyel'in de aralarında bulunduğu isimler gözaltına alınırken, ittifakın kuruluş konferansındaki semboller, Türkiye bayrağının salonda bulunmaması ve egemenlik hedefini içeren açıklamaları da tartışmanın odağına yerleşti.
Diyarbakır'da 9 Kasım 2026 tarihinde kuruluşunu kamuoyuna duyuran Kürdistan Ulusal İttifakı (HEVBENDÎ), ilanından yalnızca sekiz gün sonra polis operasyonuyla gündeme geldi. 17 Kasım sabahı Diyarbakır merkezli yürütülen soruşturma kapsamında altı ilde eş zamanlı operasyonlar düzenlendi.
Diyarbakır, Şanlıurfa, Batman, Iğdır, Ankara ve İstanbul'da gerçekleştirilen operasyonlarda ittifak içerisinde yer alan siyasetçiler ve parti temsilcileri hedef alındı.
İlk saatlerde gözaltı sayısı yedi olarak duyurulurken, Diyarbakır Barosu kaynaklı haberlerde 12 kişi hakkında gözaltı kararı verildiği, 11 kişinin yakalandığı bildirildi. Rûdaw ise 18 Kasım tarihli haberinde gözaltına alınanların sayısının 14'e ulaştığını ve adliyeye sevk işlemlerinin gerçekleştirildiğini duyurdu.
PSK GENEL BAŞKANI DA GÖZALTINA ALINANLAR ARASINDA
Operasyonda dikkat çeken isimlerin başında Kürdistan Sosyalist Partisi (PSK) Genel Başkanı Bayram Bozyel geliyor. PSK Genel Başkan Yardımcısı Hasan Dağtekin ve siyasetçi Fuat Önen de gözaltına alınan isimler arasında yer aldı.
Rûdaw'ın 17 Kasım tarihli haberinde, PWK tarafından açıklanan ilk yedi kişilik listede Bayram Bozyel, Fuat Önen, Mehmet Can Azbay, Rojbin Bükün, Ali Öncü, Hasan Dağtekin ve Ali Çeven'in isimleri yer aldı.
Soruşturma dosyasına gizlilik kararı getirildiği ve avukatların dosyaya erişiminin 24 saat süreyle kısıtlandığı da bildirildi. Operasyonun hukuki gerekçeleri ve gözaltındaki kişilere yöneltilen somut suçlamaların tamamı kamuoyuna açıklanmış değil.
OPERASYONUN HEDEFİNDEKİ YAPILANMA NASIL KURULDU?
Operasyonun siyasi arka planını anlamak için HEVBENDÎ'nin kuruluş sürecine bakmak gerekiyor.
Kürdistan Ulusal İttifakı'nın temelleri 14 Mart 2026 tarihinde Diyarbakır'da gerçekleştirilen Kürdistan Ulusal Birlik Konferansı'na dayanıyor. Bu süreç, 7 Kasım 2026 tarihinde düzenlenen Kürdistan Ulusal İttifakı Konferansı ile yeni bir aşamaya taşındı.
Kuruluş sonuç bildirgesine göre konferansa 170 Kürt siyasetçi davet edildi. Toplantı, hazırlık komisyonunun kararı doğrultusunda basın ve yayın kuruluşlarına kapalı gerçekleştirildi.
Konferansın başlangıcında Kürt ulusal marşı olarak bilinen "Ey Reqîb" okundu ve Kürdistan şehitleri için saygı duruşunda bulunuldu.
Konferansta Kürdistan Ulusal İttifakı Programı taslağı ile HEVBENDÎ İç Hukuku görüşülerek oy birliğiyle kabul edildi. Ayrıca siyasi parti, hareket, grup ve bağımsız şahsiyetlerin temsilcilerinden oluşan 51 kişilik bir Meclis oluşturuldu. Bu Meclisin kendi içerisinden dokuz kişilik bir Yürütme Kurulu seçmesi kararlaştırıldı.
Konferansın görüntülerinde dikkat çeken en önemli ayrıntılardan biri de Türkiye bayrağının salonda bulunmamasıydı. Toplantıda Ey Reqîb'in okunması, HEVBENDÎ'nin kendi sembollerinin kullanılması ve Türkiye bayrağına yer verilmemesi, kuruluşun ulusal kimlik ve siyasi egemenlik vurgusunu ortaya koyan tercihler olarak öne çıktı.
Burada mesele yalnızca bir konferansın hangi sembollerle gerçekleştirildiği değil, bu sembollerin kuruluş bildirgesinde açıklanan siyasi hedeflerle birlikte değerlendirilmesidir.
HANGİ SİYASİ YAPILAR BİR ARAYA GELDİ?
Kuruluş sonuç bildirgesinde HEVBENDÎ'nin bileşenleri şu şekilde sıralandı:
-
Kürdistan Ulusal İnisiyatifi
-
PÊLKURD
-
Kürdistan Demokrat Partisi-Kuzey (PDK-BAKUR)
-
Kürdistan Sosyalist Partisi (PSK)
-
Kürdistan Yurtseverler Partisi (PWK)
-
Kürdistan VEJÎN Hareketi
-
Bağımsız Kürdistanî şahsiyetler
Ancak bu listede önemli bir gelişme yaşandı. VEJÎN, 14 Kasım'da yaptığı açıklamada kuruluş ilanına katılmadığını ve deklarasyonu kabul etmediğini duyurdu. Hareket, ittifakın siyasi programında bazı düzenlemelerin yapılmasını istediğini, taleplerinin karşılanmaması üzerine kuruluş ilanında yer almadığını açıkladı.
Dolayısıyla kuruluş bildirgesinde adı bulunan bütün yapıların daha sonra aynı siyasi tutumu sürdürdüğünü söylemek mümkün değil.
KURULUŞ BİLDİRGESİNDE NE SAVUNULUYOR?
HEVBENDÎ'nin kuruluş bildirgesi, ittifakın siyasi hedefleri konusunda oldukça açık ifadeler içeriyor.
Bildirgede Kürt milletinin ulusal ve toplumsal haklarının tanınması, kendi kaderini belirleme hakkı, Kürdistan üzerinde egemenlik ve siyasi statü sahibi olması temel hedefler arasında sıralanıyor.
İttifak, Kürdistan'ın dört parçasındaki ulusal siyasi güçlerle dayanışma ve diyalog ilişkilerinin geliştirilmesini, uluslararası hukuk çerçevesinde diplomatik çalışmalar yürütülmesini de hedefleri arasına koyuyor.
Bildirgenin dikkat çeken bölümlerinden birinde ise Kürtlerin ulusal varlığını ve kolektif haklarını tanımayan Türk Devleti'nin ve entegrasyonist olarak nitelendirilen siyasi yaklaşımların kabul edilmeyeceği belirtiliyor. Ulusal hakları tanımayan anlayışlarla iş birliği ve ittifak ilişkisi kurulamayacağı savunuluyor.
Ancak kuruluş bildirgesindeki ifadeler kadar, ittifakın kuruluşunu ilan eden isimlerin bireysel sosyal medya açıklamaları da dikkat çekiyor.

"KENDİ TOPRAKLARINDA EGEMENLİK" VE "HER TÜRLÜ MEŞRU MÜCADELE" VURGUSU
HEVBENDÎ'nin kuruluşunu duyuran isimlerden Alicevenresmi hesabından yapılan açıklama, oluşumun siyasi hedeflerine ilişkin önemli bir tartışmayı beraberinde getiriyor.
Açıklamada şu ifadeler kullanılıyor:
"Temel amacımız, Kürt milletinin ekonomik, hukuki, siyasal ve kültürel hakları ile kendi topraklarındaki egemenliğini tesis etmek adına her türlü meşru mücadeleyi vermektir."
Bu açıklamada dikkat çeken nokta, ekonomik, hukuki, siyasal ve kültürel hak taleplerinin ötesinde, doğrudan egemenlik tesis etme hedefinin ortaya konulmasıdır.
Üstelik bu hedefin gerçekleştirilmesi için "her türlü meşru mücadele" ifadesinin kullanılması, açıklamanın siyasi kapsamını daha da tartışmalı hâle getiriyor.
Elbette meşru mücadele kavramı tek başına silahlı mücadele veya şiddet çağrısı anlamına gelmez. Ancak mevcut devlet egemenliğinin bulunduğu bir coğrafyada alternatif bir egemenlik tesis etme hedefinin ilan edilmesi ve bunun için her türlü meşru mücadelenin verileceğinin açıklanması, sıradan bir kültürel hak talebi olarak değerlendirilemez.
Bu söylem, Türkiye'nin toprak bütünlüğü ve ulusal egemenliği açısından ciddi bir siyasi meydan okuma niteliği taşıyor.
Konferansta Ey Reqîb'in okunması, Türkiye bayrağının bulunmaması, kuruluş bildirgesindeki ulusal egemenlik ve siyasi statü talepleri ve temsilcinin bu açıklaması birlikte değerlendirildiğinde, HEVBENDÎ'nin nasıl bir siyasi hedef doğrultusunda örgütlendiği sorusu daha da önem kazanıyor.
Burada kamuoyunun yanıtını araması gereken temel soru şu: Bir siyasi oluşumun kendi topraklarında egemenlik tesis etme hedefi, Türkiye'nin mevcut anayasal düzeni ve devlet egemenliğiyle nasıl bağdaştırılacaktır? Bu hedefin siyasi ve hukuki sınırları nerede başlayıp nerede bitmektedir?
9 KASIM'DA KAMUOYUNA DUYURULDU
7 Kasım'daki kapalı konferansın ardından HEVBENDÎ'nin kuruluşu, 9 Kasım'da Diyarbakır'ın Yenişehir ilçesindeki Mitani Otel'de düzenlenen basın toplantısıyla kamuoyuna ilan edildi.
Sonuç bildirgesini PWK Genel Başkanı Mustafa Özçelik okudu. Basın açıklaması Kurmanci, Kirmanckî (Zazaki) ve Türkçe gerçekleştirildi.
PSK Genel Başkanı Bayram Bozyel, PWK Genel Başkanı Mustafa Özçelik ve siyasetçi Fuat Önen'in de katıldığı açıklamada yeni ittifakın kuruluşu duyuruldu.
Böylece 7 Kasım'da 170 siyasetçinin davet edildiği konferansla şekillenen ve 51 kişilik Meclis oluşturan HEVBENDÎ, 9 Kasım'da resmen kamuoyunun gündemine taşındı.
Kuruluşundan yalnızca sekiz gün sonra altı ilde gerçekleştirilen operasyon ise yeni siyasi yapılanmanın geleceği, Türkiye'nin ulusal egemenliği ve siyasi örgütlenme özgürlüğü konularını yeniden tartışmaya açtı.
Operasyonun hukuki gerekçeleri ve gözaltındaki kişiler hakkındaki adli sürecin sonucu henüz bütün ayrıntılarıyla açıklanmış değil. Bu nedenle soruşturmanın hukuki boyutu ile HEVBENDÎ'nin kendi açıklamaları ve siyasi hedefleri birbirinden ayrı değerlendirilmek zorunda. Ancak kuruluş belgeleri, konferans görüntüleri ve temsilcilerinin kamuoyuna açıkladığı hedefler, bu yapılanmanın siyasi niteliğinin tartışılmasını da kaçınılmaz kılıyor.
ÇOK SAYIDA KİŞİ GÖZALTINA ALINDI
Diyarbakır Cumhuriyet Başsavcılığının talimatıyla sabah saatlerinde gerçekleştirilen operasyon kapsamında, Kürdistan Sosyalist Partisi (PSK) Genel Başkanı Bayram Bozyel, PSK Genel Başkan Yardımcısı Hasan Dağtekin, PÊLKURD yöneticisi Fuat Önen, Ali Öncü, Cano Amedi, Rojbin Bükün, Sevgi Çelik ve Ali Çeven'in de aralarında bulunduğu çok sayıda kişi gözaltına alındı.
Diyarbakır merkezli yürütülen soruşturma kapsamında farklı illerde de eş zamanlı operasyonlar gerçekleştirildi. Gözaltına alınanların sayısına ilişkin ilk açıklamalarda farklı rakamlar paylaşılırken, operasyonun kapsamı ve gözaltındaki kişilerin adli durumları kamuoyu tarafından yakından takip ediliyor.
Yazar: Gülçin Hayat