Türkiye'de medya gündeminin öne çıkan gelişmelerinden biri, Sözcü TV ve sozcu.com.tr internet sitesine kayyum atanması oldu. 17 Kasım sabahı İstanbul'daki kanal binasına düzenlenen polis operasyonu ve sonrasında alınan kayyum kararı, siyasi çevrelerden gazetecilik meslek örgütlerine kadar farklı kesimlerde geniş yankı buldu.
İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığı, operasyonun gerekçesini medya grubunun sahibi Burak Akbay'ın yurt dışındaki banka hesaplarından bazı şirketlere finansman sağladığı ve bu şirketler üzerinden FETÖ/PDY yapılanmasının finansmanının sürdürüldüğüne ilişkin kuvvetli şüphe bulunduğu iddiasıyla açıkladı. Soruşturma kapsamında dört kişi hakkında gözaltı kararı verilirken, İstanbul 4. Sulh Ceza Hâkimliği tarafından Mega Ajans ve Reklamcılık Ticaret AŞ'ye TMSF kayyum olarak atandı.
Ancak kararın ardından yapılan açıklamalar, gelişmenin farklı açılardan değerlendirilmesine neden oldu. Savcılık soruşturmayı mali işlemler ve terörizmin finansmanı iddiaları çerçevesinde açıklarken, Sözcü Medya Grubu avukatı Ersan Barkın kararın dayandığı dosyaya itiraz etti. Muhalefet temsilcileri ve gazetecilik meslek örgütleri ise kayyum uygulamasının medya bağımsızlığı ve halkın haber alma hakkı üzerindeki olası etkilerine dikkat çekti.
Peki kayyum kararının hukuki dayanağı ne? Soruşturmanın kapsamı hangi şirketleri ve yayın organlarını içeriyor? Siyasi partiler ve basın kuruluşları bu gelişmeyi nasıl değerlendiriyor?
Savcılığın açıklaması: Finansman iddiası
İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığı, MASAK raporlarının incelenmesi sonucunda Burak Akbay'ın yurt dışındaki banka hesaplarından Estetik Yayıncılık AŞ ile Mega Ajans ve Reklamcılık Ticaret AŞ'ye finansman sağladığı ve bu şirketler üzerinden FETÖ/PDY yapılanmasının faaliyetlerinin sürdürüldüğüne ilişkin kuvvetli şüphe oluştuğunu bildirdi.
Savcılık, soruşturma kapsamında şirketlerin bulunduğu adreslerde arama ve el koyma işlemleri gerçekleştirildiğini, dört kişi hakkında gözaltı kararı verildiğini açıkladı. Öte yandan kayyum kararının kapsamına ilişkin önemli bir ayrıntı da bulunuyor. Sözcü Medya Grubu avukatı Ersan Barkın, kararın Sözcü TV ve sozcu.com.tr'yi kapsadığını, Sözcü, Tavır ve Korkusuz gazetelerinin bu kararın dışında kaldığını duyurdu.
Avukat Barkın: Kararın dayanağına itiraz
Sözcü Medya Grubu avukatı Ersan Barkın, operasyonun dayandırıldığı dosyaya ilişkin hukuki itirazlarını dile getirdi. Barkın, söz konusu dosyanın daha önce Yargıtay tarafından bozulan ve hukuka aykırılık tespit edilmediğini belirttiği bir yargılama süreciyle bağlantılı olduğunu ifade etti.
Bu açıklama, soruşturmanın geçmişi ve yeni kayyum kararının hukuki dayanağı konusunda ayrıca tartışma başlattı.
Siyasi partiler ve basın örgütleri ne diyor?
Kararın ardından muhalefet partilerinden ve gazetecilik meslek örgütlerinden açıklamalar geldi. Yeni Parti Genel Başkanı Özgür Özel, Halk TV'nin ardından Sözcü TV'nin de kayyum süreciyle karşı karşıya kalmasına tepki gösterdi. İYİ Parti Genel Başkanı Müsavat Dervişoğlu ise operasyonu halkın haber alma özgürlüğü üzerinden değerlendirdi.
Türkiye Gazeteciler Sendikası, TELE1, Halk TV ve Sözcü TV örneklerini birlikte anarak kayyum uygulamalarına son verilmesi çağrısında bulundu. Çağdaş Gazeteciler Derneği de basın kuruluşlarının kayyum yoluyla kontrol altına alınmasına karşı açıklama yaptı.
Böylece tartışma, soruşturmanın hukuki gerekçelerinin yanı sıra medya kuruluşlarının yönetimine müdahalenin yayın politikalarına ve editoryal bağımsızlığa etkileri üzerinde yoğunlaştı.
Halk TV örneği de yeniden gündemde
Sözcü TV kararı, 14 Ekim 2026 tarihinde Halk TV'ye atanan kayyumu da yeniden gündeme getirdi. Cafer Mahiroğlu hakkında yürütülen soruşturmada savcılık; rüşvet, ihaleye fesat karıştırma ve suçtan kaynaklanan mal varlığı değerlerini aklama iddialarını gündeme taşımıştı. Mahiroğlu ise suçlamaları reddetmişti.
Halk TV'ye kayyum atanması da siyasi çevreler ve basın meslek kuruluşları tarafından farklı biçimlerde değerlendirilmişti.
İki televizyon kanalına ilişkin soruşturmaların hukuki gerekçeleri birbirinden farklı olsa da kararların kısa aralıklarla alınması, Türkiye'de medya kuruluşlarının mülkiyeti, yönetimi ve yayın bağımsızlığı konularındaki tartışmaları yeniden gündeme taşıdı.

Bu konuda farklı ülkelerde yaşanan örnekler, Türkiye’deki kayyum tartışmasını karşılaştırmak açısından dikkat çekici...
Örneğin Hong Kong’da yayımlanan Apple Daily gazetesi, Çin yönetimini ve Hong Kong hükûmetini eleştiren yayınlarıyla biliniyordu. Gazetenin sahibi Jimmy Lai ve bazı yöneticileri, Ulusal Güvenlik Yasası kapsamında yabancı güçlerle iş birliği yapmakla suçlandı. 17 Haziran 2021’de gazetenin merkezine baskın düzenlendi, yöneticileri gözaltına alındı ve şirketin yaklaşık 18 milyon Hong Kong doları tutarındaki varlığı donduruldu. Bu nedenle gazete faaliyetlerini sürdürebilecek finansmana erişemedi ve 24 Haziran 2021’de son sayısını yayımlayarak kapandı.
Yine Hong Kong’da faaliyet gösteren bağımsız haber platformu Stand News, Aralık 2021’de isyana teşvik edici yayınlar yapıldığı iddiasıyla soruşturma kapsamına alındı. Polis, yaklaşık 200 görevliyle haber merkezine baskın düzenledi; editörler ve eski yöneticiler gözaltına alındı, kuruluşun varlıkları donduruldu. Bunun üzerine Stand News 29 Aralık 2021’de yayın hayatına son verdi.
Belarus’ta ise ülkenin en çok takip edilen bağımsız haber portallarından Tut.by, 18 Mayıs 2021’de vergi kaçakçılığı şüphesiyle başlatılan soruşturma kapsamında baskına uğradı. Çalışanların evleri ve yayın merkezleri arandı, bazı çalışanlar gözaltına alındı ve internet sitesi erişime kapatıldı. Ardından Minsk’teki mahkeme, Tut.by ve onun yerine kurulan Zerkalo.io’nun içeriklerini “aşırılıkçı” ilan ederek bu yayın organlarının faaliyet alanını yasakladı.
Uganda’da yayımlanan Daily Monitor gazetesi de 2013 yılında, dönemin istihbarat koordinatörü General David Sejusa’nın, devletin üst düzey isimlerine yönelik bir suikast planı bulunduğu iddiasını içeren mektubunu yayımlamasının ardından kapatıldı. Hükûmet, soruşturmanın mektubun gerçekliğini araştırmak ve ulusal güvenliği ilgilendiren bilgilerin yayımlanmasını incelemek amacıyla yürütüldüğünü açıkladı. Polis gazetenin binasını ve bağlı radyo istasyonlarını mühürledi; yayın faaliyetleri 11 gün boyunca durdu. Daily Monitor, 30 Mayıs 2013’te yeniden açıldı.
Bu örneklerin hiçbiri basın özgürlüğü açısından özenilecek uygulamalar değildir. Aksine, uluslararası basın kuruluşları ve insan hakları örgütleri bu müdahalelerin gazetecilik üzerindeki etkilerine dikkat çekmiştir. Ancak ortaya çıkan tablo önemli bir soruyu gündeme getiriyor:
Bir medya kuruluşu hakkındaki hukuki soruşturma, neden çoğu zaman doğrudan yayın faaliyetinin durdurulmasına veya kurumun kapanmasına kadar uzanırken, Türkiye’de Sözcü TV örneğinde olduğu gibi kuruluşun faaliyetini sürdürüp yönetiminin kayyum aracılığıyla değiştirilmesi yöntemi tercih ediliyor? Bu yöntem gazetecilerin işlerini koruyabilir; fakat onların dün olduğu gibi bugün de aynı siyasi eleştirileri yapabilmelerini, aynı soruları sorabilmelerini ve yayın çizgilerini özgürce sürdürebilmelerini garanti ediyor mu? Asıl tartışılması gereken nokta tam da budur...
Sonuçta bir yayın organının başında Ali’nin mi, Veli’nin mi oturduğu hiç önemli değil.
Önemli olan, o koltuğa kimin oturduğundan bağımsız olarak gazetecilerin özgürce yazabilmesi, sorgulayabilmesi ve eleştirebilmesidir...
Yeni yönetimle birlikte gazeteciler dün olduğu gibi bugün de aynı siyasi eleştirileri yapabilecek mi? Dün ekranlarında dile getirdikleri itirazları yarın da aynı cesaretle dile getirebilecekler mi? Çünkü asıl mesele gazetenin ya da televizyonun açık kalması değil, orada çalışan gazetecilerin kalemlerine müdahilenin olup olmayacağıdır...
Gazetecinin ekmeğini korumak kadar kalemini korumak da önemlidir!
Ekran kapanmayabilir, yayın akışı kesilmeyebilir; ama eleştirel ses susturulursa geriye gazetecilik meslek olarak kalmaz?..
Yazar: Gülçin Hayat