CHP Yalova Kadın Kolları Başkanı Nezaket Ünal ile kahvaltı masasında başlayan sohbet, kısa sürede parti içi hesaplaşmalardan seçmen iradesine, kadınların siyasetteki yerinden “temiz siyaset” tartışmasına kadar uzandı. Yaklaşık 33 dakika süren söyleşide en çok tekrarlanan iki kavram ise kucaklaşmak ve arınmaktı.
Bazı kahvaltı programları vardır; masada çay, peynir, zeytin konuşulur, herkes birbirine iyi dileklerini sunar ve program hatıra fotoğrafıyla tamamlanır. Bazıları ise kahvaltı masasından kalkmadan siyasetin en tartışmalı başlıklarına girmenize vesile olur. 8 Kasım’da CHP Yalova Kadın Kolları’nın basın mensuplarıyla düzenlediği buluşma ikinci türdendi, sanki...
CHP Yalova Kadın Kolları Başkanı Nezaket Ünal ile gerçekleştirdiğimiz söyleşide kadınların siyasetteki temsilinden parti değiştiren milletvekillerine, CHP’deki arınma söyleminden siyasi ahlaka kadar pek çok konuyu masaya yatırdık. Ünal’ın cevapları arasında dikkat çeken değerlendirmeler olduğu gibi, üzerinde yeniden düşünülmesi gereken ifadeler de vardı.
Programın sloganı “Gelecek kadınla gelecek” idi. Ünal, Atatürk’ün “Dünyada gördüğümüz her şey kadının eseridir” sözünü hatırlatarak kadınların siyasette daha fazla yer almasının önemine değindi. Ancak kadınların temsilini konuşurken meseleye yalnızca kadın kimliği üzerinden bakmanın yeterli olup olmadığını da sorduk. Tekirdağ Büyükşehir Belediye Başkanı Candan Yüceer örneğini gündeme getirerek siyasi tercihlerdeki değişimlerin kadın siyasetçilerin temsil anlayışıyla nasıl bağdaştırılması gerektiğini konuştuk.
Açıkcası, "hal böyleyken, gelecek nasıl siyasi kadınlarla gelecek acaba?" sırmadan da edemedik...
Ünal, bir kadının bireysel tercihinin bütün kadın siyasetçilerin anlayışını temsil edemeyeceğini belirterek, “Bir insan kadın olsa da kadın bilincine erişememiş olabilir” dedi. Ona göre siyasette belirleyici olan yalnızca kadın ya da erkek olmak değil, insanın siyasi ahlakı ve duruşuydu.
Sohbetin yönünü bu kez parti değiştiren siyasetçilere çevirdik. Özellikle 2023 genel seçimlerinde Gelecek Partisi kontenjanından CHP listesinde yer alarak milletvekili seçilen Cemalettin Kani Torun’un daha sonra AK Parti’ye katılmasını hatırlattık. Bir milletvekilinin başka bir partinin listesinde seçmenden oy alıp sonrasında siyasi adres değiştirmesinin seçmen iradesi bakımından nasıl değerlendirilmesi gerektiğini sorduk.
Ünal bu konuda oldukça net konuştu. CHP listelerinden seçilip daha sonra partiden ayrılan isimleri eleştirirken, “Siz seçildiğiniz partinin üyelerinin oylarıyla geldiniz. O kadar oylara karşı sorumlusunuz. Gelirken insanların oyuyla geldiniz de giderken sizi seçen, size oy veren insanlara sordunuz mu?” ifadelerini kullandı.
Bu cevap, siyasi geçişlerin yalnızca milletvekilinin kişisel tercihi olarak ele alınamayacağını, seçmene karşı temsil sorumluluğunun da tartışılması gerektiğini ortaya koyuyordu.
Asıl dikkat çekici bölüm ise CHP’deki “arınma” meselesine geldiğimizde başladı.
Ünal’ın konuşmasında sık sık kullandığı bu kavramı açmasını istedik. “Baştan arınma sürecini söylediniz. Arınarak nasıl kucaklayacaksınız? Beni o ilgilendiriyor” diyerek meselenin tam da bu iki kavram arasındaki ilişki olduğunu vurguladık.
Ünal, arınmayı insanların davranışlarıyla ilişkilendirdi; haksızlık etmemek, çalmamak, şiddet göstermemek ve başkasını anlayabilmek üzerinden açıkladı. Ardından, “İnsanlar temiz olarak geliyorlar, yolda da kirlenebilirler” dedi.
İşte bu cümle, söyleşinin başındaki soruyu daha da önemli hâle getirdi: Herkes kucaklanacaksa arınma kimin için ve hangi ölçüye göre yapılıyor? Yolda kimin kirlendiğine kim karar veriyor? Siyasi bir ayrışma mı, etik bir sorun mu, yoksa hukuki bir ihlal mi arınmanın gerekçesi hsap ediliyor?
Soruları her ne kadar evire çevire sorsam da, Ünal’ın açıklaması bu soruların tamamına cevap vermiyordu...
Konuyu CHP Yalova Kadın Kolları’na taşıyarak aynı arınma ihtiyacının kendi teşkilatlarında da bulunup bulunmadığını sordum.
Ünal’ın cevabı bu kez oldukça kesindi: “Kadın Kolları’nın arınmaya ihtiyacı neden olsun? Biz herkesi kucaklayacağız.”
CHP üyesi olsun ya da olmasın kadınların çalışmalara katılabileceğini, işçi, memur, ev kadını, çalışan, çalışmayan, başı açık veya kapalı ayrımı yapmadan bütün kadınlara kapılarının açık olduğunu söyledi. Böylece genel siyasette arınmayı savunan, kadın kollarında ise herkesi kucaklayacağını belirten bir yaklaşım ortaya çıktı. İki söylemin bir arada nasıl işleyeceği ise ayrıca açıklanmaya muhtaçtı.
Meryem Ataç üzerinden kadın kolları içerisindeki temizlik ve arınma konusuna değinen Ünal’ın sözleri, söyleşinin dikkat çeken bölümlerinden birini oluşturdu. “Biz hırsızları mı bulunduracağız, yoksa bir delege oyu için bir takım elbise konusunu mu konuşacağız?” çıkışıyla Ünal, parti içerisindeki tartışmalara sanki göndermede bulundu... Bu ifadeler, özellikle bir delege oyu karşılığında takım elbise verildiği iddiası üzerinden yürütülen tartışmalarla ilgili olarak, acaba birilerine mesaj mı verildiği sorusunu da beraberinde getirdi.
İsim vermeden konuşmayı tercih eden Ünal’ın, özellikle kadın kollarındaki temizlik ve arınma meselesine değinirken bu konuyu açıkça dile getirmesi dikkat çekti. Bu ise eski CHP Kadın Kolları Başkanı Meryem Ataç'ın yönettği bir kadın kollarındakı temizlikden bahis ederken bir gönderme olarak yorumlanabilecek nitelikteydi. Ünal’ın bu çıkışı, isim telaffuz edilmese de parti içindeki hangi tartışmaların kastedildiği sorusunu gündeme taşıdı...
Yeni Partinin bir proje partisi olarak görülebileceğini söyleyen Ünal’a, “AK Parti’nin mi, CHP’nin mi projesi?” sorusunu yönelttik. Bu sorunun ardından uzun bir sessizlik ve uzayan bir “ıııı” duyuldu.
Ancak net bir yanıt gelmedi...
Kadın kollarında temizlik ve arınma konusunu gündeme getirmişken, bu kez CHP üyeleri arasındaki mevcut tabloyu sorduk: “Üyeleriniz arasında bugün ne ölçüde bir temizlikten söz edebilirsiniz?” Ünal’ın yanıtı ise önceki açıklamalarıyla karşılaştırıldığında dikkat çekiciydi.
Daha önce kimseyi önceden tanıyamayacaklarını, insanları ancak yolda ve birlikte yol aldıkça tanıyacaklarını ifade eden Ünal, bu kez üyeleri için oldukça kesin konuştu: “Üyelerimiz arasında kimse kirli işlere imza atmaz!”
İşte tam da burada yeni bir soru doğuyor: İnsanları birlikte yol aldıkça tanıyacağını söyleyen bir yönetici, üyelerinin tamamı hakkında bu kadar kesin bir güvenceyi hangi deneyime dayanarak verebiliyor?
Üstelik CHP Yalova İl Kadın Kolları yönetiminin mutlak butlan tartışmalarının ardından göreve gelmesi henüz bu kadar yeniyken, bu güven ilişkisi ne zaman ve hangi süreçte oluştu?
Henüz yolun başında olduklarını söyleyen bir yönetimin, üyelerinin tamamı hakkında bu denli kesin konuşması, söyleşinin üzerinde durulması gereken bir başka çelişkisi olarak kayda geçti açıkcası...
Kadın belediye başkanlarının parti değişiklikleri de söyleşide gündeme gelen başlıklardandı.
CHP’den seçilen 38 kadın belediye başkanının siyasi durumuna ilişkin yaptığımız değerlendirmede, üçünün AK Parti’ye geçtiği, birinin hayatını kaybettiği, birinin de başka bir siyasi partiye katıldığı görülüyor. Bu tablo üzerinden CHP’de kalan kadın belediye başkanı sayısı 28 olarak hesaplanıyor.
Biz bu istatistikleri sununca, Ünal parti değişikliklerini yalnızca CHP’nin kendi iç meselesi olarak görmemek gerektiğini, Türkiye’deki genel siyasi atmosferin ve baskıların da hesaba katılması gerektiğini savundu...
Burada tartışmanın başka bir boyutu daha ortaya çıkıyor: Parti değiştiren siyasetçiyi eleştirmek kadar, bu değişimlere zemin hazırlayan siyasi koşulları ve seçmenle kurulan temsil ilişkisini de sorgulamak gerekiyor.
CHP’den kopuşlar ve yeni siyasi oluşumlar üzerine konuşurken Yeni Parti’nin kuruluşunun arkasında daha geniş bir siyasi hesap veya proje bulunup bulunmadığını da sorduk. Ünal, CHP’nin bölünmesinin kendi siyasi çıkarına olmayacağını savundu. Konuşmasında, “Bize gösterilen mi gerçek, yoksa onun arkasında başka bir gerçek mi var?” sorusunu da gündeme getirdi.
Siyasi gelişmelerin arka planını sorgulamak elbette gazeteciliğin görevi. Ancak bir siyasi oluşumun bir projenin parçası olduğunu ileri sürmek, somut bilgi ve kanıt gerektirir. Şüphe ile ispat arasındaki mesafeyi korumak da bu tartışmanın önemli bir parçasıdır.
Söyleşinin bir başka ilginç durağı ise “temiz siyaset” ifadesi oldu.
Ünal’ın bu söylemini değerlendirirken kendisine, “Siyaset zaten kirli bir tezahürün içerisinde. Böyle bir platformda nasıl bir temizlik yapmayı düşünüyorsunuz?” diye sorduk.
Ünal bu tanımlamaya itiraz ederek siyasetin insanın doğasında bulunduğunu, kirli olanın politika olduğunu savundu. “Sizin bahsettiğiniz şey politika, o politikadır. Kirli dediğiniz şey aslında o taraftır. Siyaset temiz bir şeydir” dedi.
Burada kendisine siyaset ve politika kelimelerinin Türkçede aynı alanı ifade ettiğini hatırlattık. Siyaset Arapça'dan dılımıze geöerek türk sözü olarak bilinir, politika ise Yunanca kökenli olsa da her iki kelime de Türkçenin yerleşik söz varlığında bulunuyor ve günümüzde büyük ölçüde aynı anlam alanında kullanılıyor. Birini temiz, diğerini kirli ilan etmek dil bakımından kurulabilecek kesin bir ayrım değil. Çünkü bir kavramın kökeni değil, o kavram altında gerçekleştirilen eylemler belirleyicidir. Siyaseti de politikayı da temiz ya da kirli hâle getiren, onu yapanların tercihleri ve uygulamalarıdır...
Ünal, CHP’deki arınma sürecine ilişkin değerlendirmesinde Kılıçdaroğlu’nun arınma kararı aldığını ifade etti. Ardından CHP’nin iktidara yürüyen bir parti olduğunu vurguladı. Tam da bu noktada kendisine şu soruyu yönelttik: “İktidara yürüyen bir parti neden arınmaya ihtiyaç duyar? Arınma söylemi, beraberinde bölünme ve parçalanma tartışmalarını da getirmiyor mu?”
Ünal’ın yanıtı ise tartışmanın başka bir boyutunu ortaya çıkardı. Arınma sürecini kendilerinin başlatmadığını, partiden ayrılanların bölünmeyi tercih ettiğini söyledi.
Ancak burada yanıt bekleyen önemli bir soru var: Madem arınma Kılıçdaroğlu’nun aldığı bir karardı, o hâlde arınma sürecini başlatan taraf kimdi?
Bir yandan arınmanın siyasi bir karar olarak sunulması, diğer yandan bölünmenin sorumluluğunun partiden ayrılanlara yüklenmesi, Ünal’ın açıklamalarında cevaplanması gereken birden fazla çelişki doğuruyor...
Programın son bölümünde ise 8 Kasım’ın Azerbaycan açısından taşıdığı tarihî önem nedeniyle Karabağ’ın kurtuluşunu ve Azerbaycan’a bakışını sorduk.
Ünal, Azerbaycan’ı kardeş ülke olarak nitelendirdi; Türkiye’nin komşularıyla ilişkilerini düzeltmesi ve savaşın tarafı olmaması gerektiğini söyledi. Kıbrıs’a ve Azerbaycan’a sahip çıkılması çağrısında da bulundu. Yanıtının bu bölümü, özellikle Türkiye’nin dış politikadaki tutumuna ilişkin değerlendirmeleri nedeniyle dikkat çekti. Ancak konuşmasının sonunda Karabağ’ın Azerbaycan’a ait olduğunu açıkça ifade ederek 8 Kasım Zafer Günü’nü kutladı. Salonda “Karabağ Azerbaycan’dır!” sloganları atıldı.
Böylece CHP Kadın Kolları’nın basın buluşması, Karabağ’ın Kurtuluş Günü’ne ilişkin bu mesajla sona erdi.
Yaklaşık 33 dakikalık söyleşinin ardından geriye yalnızca sorulara verilen cevaplar değil, iki kavramın yan yana getirdiği bir tartışma da kaldı: kucaklaşmak ve arınmak. Ünal, bir yandan herkesi kucaklayacaklarını söylerken diğer yandan insanların siyasi yolculuk sırasında kirlenebileceğini ifade ediyor.
1. Peki bu iki yaklaşımın sınırı nerede çizilecek?
2. Kim kucaklanacak, kim uğurlanacak?
3. Arınmanın ölçüsünü kim belirleyecek?..
Anlaşılan CHP’de yeni dönem formülünü anlamak için biraz daha zamana ve belki de birkaç kahvaltı sohbetine ihtiyaç var gbi gözüküyor.
Şimdilik masadan kalan siyasi sloganı şöyle özetleyebiliriz: Önce kucakla, sonra arına arına uğurla!
Yalnız, temizlik yapılırken temizlik kararını verenlerin de aynı ölçüye tabi tutulması gerektiğini unutmamak gerekiyor, bu da ayrı...
Yazar: Ülker Fermankızı
