Özbekistan Cumhurbaşkanı Şevket Mirziyoyev, Ankara'daki Türk Devletleri Teşkilatı Zirvesi'nde Türk vatandaşlarının ülkeler arasında kimlik kartlarıyla seyahat edebilmesini sağlayacak çok taraflı anlaşma önerdi. Teklif hayata geçerse Türkiye, Azerbaycan, Özbekistan, Kazakistan ve Kırgızistan arasındaki seyahatlerde yeni bir dönem başlayabilir.
Türk dünyasında bütünleşme tartışmaları artık yalnızca ortak tarih, kültür ve siyasi dayanışma başlıklarıyla sınırlı kalmıyor. Özbekistan Cumhurbaşkanı Şevket Mirziyoyev, 30 Ekim 2026'da Ankara'da düzenlenen Türk Devletleri Teşkilatı'nın (TDT) 13. Zirvesi'nde yaptığı konuşmada, Türk devletleri arasında vatandaşların kimlik kartlarıyla seyahat edebilmesini sağlayacak çok taraflı bir anlaşma hazırlanmasını önerdi.
Mirziyoyev'in önerisi, Türk dünyasında vatandaşlar arasındaki ilişkilerin kolaylaştırılması ve ülkeler arasındaki hareketliliğin artırılması bakımından dikkat çekici bir adım olarak değerlendiriliyor.
Özbekistan Cumhurbaşkanı, hazırlanacak anlaşmada kimlik kartlarıyla seyahat imkânlarının genişletilmesi, sınır geçişlerinin kolaylaştırılması ve vatandaşların ziyaret ettikleri ülkelerde kalış işlemlerinin sadeleştirilmesi gerektiğini ifade etti.
Ancak bu açıklama, uygulamanın yürürlüğe girdiği anlamına gelmiyor. Önerinin hayata geçirilmesi için üye ülkelerin mutabakatı ve gerekli hukuki düzenlemelerin yapılması gerekiyor.
TÜRK DÜNYASINDA YENİ BİR SEYAHAT MODELİ
Mirziyoyev'in önerisinin hayata geçirilmesi durumunda Türk devletleri arasındaki turizm, ticaret, eğitim ve sosyal ilişkiler açısından önemli kolaylıklar sağlanabilir.
Bugün Türkiye ile Azerbaycan arasında yeni tip kimlik kartıyla karşılıklı seyahat zaten mümkün. Bu uygulamanın diğer Türk devletlerini de kapsayacak şekilde genişletilmesi, Türk dünyasında vatandaş odaklı bütünleşmenin önemli örneklerinden biri olabilir.
Özellikle Türkiye, Azerbaycan, Özbekistan, Kazakistan ve Kırgızistan arasında seyahat imkânlarının genişlemesi; iş insanlarının, öğrencilerin, akademisyenlerin ve turistlerin hareketliliğini artırabilir.
Burada dikkat çeken nokta, önerinin yalnızca turistik seyahatleri değil, Türk devletleri arasındaki toplumsal ve ekonomik etkileşimi de kolaylaştırmayı hedeflemesi.
MİRZİYOYEV'DEN SADECE KİMLİKLE SEYAHAT DEĞİL, 100 ORTAK PROJE ÖNERİSİ
Özbekistan Cumhurbaşkanı'nın Ankara Zirvesi'ndeki gündemi kimlikle seyahat önerisiyle sınırlı kalmadı. Mirziyoyev, Türk devletlerinin ekonomik iş birliğini güçlendirmek amacıyla 100 stratejik yatırım ve sanayi projesini kapsayan "Türk Dünyası-100" programının kabul edilmesini önerdi. Bu projelerde Türk Yatırım Fonu ve uluslararası finans kuruluşlarının kaynaklarından yararlanılması gerektiğini belirtti.
Özellikle nadir ve stratejik minerallerin işlenmesi, yeşil enerji ekipmanlarının üretimi ve yüksek katma değerli sanayi ürünlerinin geliştirilmesini öncelikli alanlar arasında gösterdi. Orta Koridor'un bütünleşik bir ekonomik sisteme dönüştürülmesi ve Türk devletleri arasında ortak yönetilecek lojistik kompleksler ağı kurulması da öneriler arasında yer aldı.
TÜRK TURİZM BİRLİĞİ KURULMALI
Mirziyoyev'in dikkat çektiği bir diğer konu ise turizm oldu. 2025 yılında Türk devletlerini 100 milyondan fazla yabancı turistin ziyaret ettiğini belirten Özbekistan Cumhurbaşkanı, Türk halklarının tarihî şehirlerini, doğal güzelliklerini ve kültürel mirasını uluslararası alanda birlikte tanıtmak amacıyla Türk Turizm Birliği kurulmasını önerdi. Eğitim alanında da Türk devletlerinden öğrencilere burs imkânı sunmaya hazır olduklarını açıkladı. Ayrıca Türk halklarının ortak kelimelerini içeren bir "Ortak Türkçe Kelimeler Sözlüğü" hazırlanması girişimini gündeme getirdi.
TÜRK DÜNYASINDA BÜTÜNLEŞMENİN YENİ AŞAMASI
Ankara Zirvesi'nde ortaya konulan öneriler, Türk Devletleri Teşkilatı'nın geleceğine ilişkin tartışmaların yeni bir boyuta taşındığını gösteriyor. Bir yanda ortak siyasi hedefler, diğer yanda ekonomik, ticari, kültürel ve toplumsal bütünleşme ihtiyacı bulunuyor. Türkiye ile Azerbaycan arasında kimlikle seyahat uygulamasının zaten yürürlükte olması, bu konuda mevcut bir iş birliği modelinin bulunduğunu gösteriyor. Şimdi gündeme gelen mesele, benzer kolaylıkların diğer Türk devletleriyle de oluşturulup oluşturulamayacağı. Mirziyoyev'in önerisi henüz bir anlaşma değil. Ancak hayata geçirilmesi durumunda Türk dünyası vatandaşlarının birbirine yakınlaşması bakımından somut sonuçlar doğurabilecek bir girişim.
Türk dünyasının birliği yalnızca devlet başkanlarının zirvelerde verdiği mesajlarla değil, vatandaşların günlük hayatında hissedeceği ortak uygulamalarla da güçlenecek. Kimlik kartıyla seyahat önerisi, bu hedefin en somut adımlarından biri olabilir.
Yazar: Ülker Fermankızı
